Toplumsal, kültürel veya sosyal bir amaç doğrultusunda faaliyet göstermek isteyen kişiler için dernek; maksada hizmet eden, etki alanı zengin, çok kuvvetli bir tüzel kişiliktir. Dernek kurmak yaygın algının aksine oldukça kolay ve hızlı bir süreçtir. Ama doğal olarak dernek nasıl kurulur, hangi belgeler hazırlanır ve dernek kuruluşu sonrasında hangi işlemler yapılır gibi sorular sürecin başında dernek kurucu üye adayları tarafından merak edilmektedir.

Evet; kuruluş süreci hızlı ve kolay bir aşamadır. Muhatap kurumun anlık bir refleks kısıtlaması olmaması ve dosyanın eksiksiz sunulması durumunda derneğin kurulumun tamamlanıp, kuruluş evrakının alınması ortalama 20 dakika kadar bir süreçtir. Ancak, dernek tüzel kişiliği oluştuğu anda yasal sorumluluk başlamış olur. Dernek yöneticileri görev tanımlarına göre sorumlulukları vardır ve denetime doğal taraftırlar. Dernek, tüm süreçlerini ilgili kamu erklerine her an sunum yapabilecek hassasiyetle götürmelidir. Sıkça tekrarlanan “bizim şuan bir faaliyetimiz yok” yanılgısına dahil olmadan, rutin işlemlerin hassasiyetle takip etmelidir. Bu titizlik gösterilmezse idari ya da adli cezalara maruz kalınabilir. Bu makalemizde sizlerle dernek kuruluşu, yönetimi, gerekli evraklar, dernek tüzüğü ve muhasebesi hakkında en güncel ve faydalı bilgileri paylaşıyoruz.

Dernek Nasıl Kurulur – Dernek Kurmak

Öncelikle dernek nasıl kurulur diye araştırmaya başladığınızda, asgari de olsa ön bilgi olmadan sağlıklı ve detay bilgiye uluşamayabilirsiniz. Ayrıca çok uzmanlık gerektiren bir okuma mecburiyeti de yoktur. “5253” sayılı Dernekler Kanunu”, “4721 sayılı Türk Medeni Kanunu”nun ilgili maddeleri detayında yeterli veriye ulaşabilirsiniz. Ayrıca kamusal muhatabınız İçişleri Bakanlığı, Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün resmi sitesinden faydalanabilirsiniz.

Süreci uzatabilecek durumlar, tüzükte kanuna aykırı maddelerin bulunması ve gerekli evrakların tam olarak dosyaya eklenmemesi sonucunda olabilir. Ön bölümde de belirttiğimiz gibi gerekli evraklar ve dosya eksiksiz hazırlandığı taktirde dernek kuruluşu hemen tamamlanır. Kuruluş Bildirimi eksik bir durum yoksa hemen tanımlanır. Bu durumda dernek tüzel kişiliği oluşmuş olur. Ve derneğin resmi Kütük Numarası sisteme düşer. Akabinde tüzük onayı beklenir. Bu süreç, size 60 gün olarak belirtilecek olsa da (60 gün tüm kamu kurumlarının azami geri dönüş zorunluluk süresidir) kuruluşun olduğu şehre ve döneme göre değişkenlik göstermekle birlikte 15 gün gibi olacaktır.

Dernek Kurmak

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükmünce fiil ehliyete salip, 18 yaşını doldurmuş, T.C. Vatandaşı ya da Oturma Belgesi olan herkes, izne tabii olmadan dernek kurma hakkına sahiptir. Dernek kurmak için hazırlanan dosya İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğüne (derneklerle mazisi eski olanlar Dernekler Masası ya da Dernekler Müdürlüğü olarak hatırlayabilir) teslim edildiğinde resmi kuruluş evrakı olan Alındı Belgesi tarafınıza tebliğ edilir. Bu aşamada tüzel kişilik oluşmuş olur. Derneğiniz resmen kurulmuştur, kütük numaranız sisteme tanımlanmış olur.

Dernek Nasıl Kurulur

Dernek kuruluş sürecini sizler için adım adım tanımlayalım. Dernek nasıl kurulur ve dernek kurmak için doldurmanız gereken evraklar:

Dernek kuruluş bildirim formunu doldurup imzalayın. Dernek kurucu üyeleri (en az 7 kişi) Dernek Kuruluş Bildirim Formu bilgisayar ortamında doldurulup, imzalanması gerekiyor. Tüzük ve Ek-2 Formu ikişer nüsha olmalı ve tüm sayfaların üyelerin tamamı tarafından imzalanmasına dikkat edilmelidir. Kurucu üyeler arasında tüzel kişilik bulunacaksa tüzel kişiliğin resmi temsil sıfatı kurucu olarak geçer. Tüzel kişiliğin durumuna göre değişkenlik gösterebilecek detay ekler de gerekecektir. Bu aşama için Dernek Kuruluş Bildirim Formu Doldurma başlıklı makalemizden faydalanabilirsiniz.

Kurucular tarafından imzalanmış 2 adet dernek tüzüğü. Dernek kuruluş sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli bir husustur. Kuruluş Bildirim Formu an itibariyle işleme anılır, dolayısıyla bir eksiklik varsa hemen aksiyon alma aralığı vardır. Ama tüzüğün bir incelenme süreci olacağı için eksiği giderme, güncelleme süreci yorucu olabilir. Ve tüzel kişilik oluşmuş, dernek kurulmuş olduğu için bu aşama sorumluluğuna direk taraf durumunda olursunuz.

Tüzükte öncelikle dernek adı, derneğin kurulduğu il, dernek organlarının (yönetim kurulu, denetim kurulu) üyelik şartları gibi bilgiler bulunmalıdır. Bunun için en güncel, en opsiyonel tüzüğü hazırlamanız gerekiyor. Ticari kaygılarla aksi iddia edilse de ilgili kurumun (https://www.siviltoplum.gov.tr/istanbul/formlar-ve-ekler) resmi sitesindeki şablon tüzük en güncel tüzüktür. Tabii ki, onu kendi faaliyet aralığınızla, amaç felsefenizle zenginleştirmeniz derneğinizin temsil ve etki alanını genişletecektir! Tüzük hazırlama aşamasında amaçladığınız faaliyete yönelik detay bilgiler bulabileceğiniz denek tüzüğü nasıl hazırlanır makalemizi inceleyebilirsiniz.

Dernek Kuruluş Bildirim Formunda sizden yazışma ve tebligat almak için yetkili belirlemeniz istenmektedir. Ek-2 Belgesi sizi bu konuda yönlendirmektedir.

Dernek kurulunca geçici yönetim kurulu başkanına şifre tanımlanır. Derneğe aitbildirimler Dernekler Bilgi Sistemi (DERBİS) üzerinden yapılır. Şirketlerden aşina olanlar için MERSİS örneğini verebiliriz. Ama dernek tüzel kişiliğinin asla şirketle karıştırılmaması gerektiğini unutmamalıyız! Derbis şifresi için ekstra bir işleme gerek yoktur, dernek kurulunca sistem otomatik olarak şifreyi tanımlar.

Dernek merkezi adresinin şartları:

Dernek kurma aşamasında, süreci uzatan en önemli detaylardandır. Yerin fiziki şartlarının (metrekare, konum vb.) önemi yoktur. Zaten kuruluş sürecinde adrese, yerinde kontrol, yoklama bir tasarruf uygulanmamaktadır. Ancak tabuda nasıl kayıtlı olduğu önemlidir. Mesken ise kat maliklerinden izin yazısı (muvafakatname) alınmalıdır. İş yeri olarak tescilli yerlerde herhangi bir ek belge gerekmiyor. Kira kontratı hazırlanmalı (kurucu üyelerden biri adına olabilir) ve tapunun fotokopisi dosyaya eklenmelidir.

Dernek nasıl kurulur sorusuna muhataplar için süreci kısaca özetlemiş olduk. Öncesinde ifade ettiğimiz gibi dernek kurulduğu anda yasal yükümlülük başlamış olacak. Gerekli bildirimler, genel kurullar, denetim raporları disiplinle takip edilmeli. Resmi defterleriniz Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, İşletme Defteri, Evrak Kayıt Defteri düzenli tutulmalıdır.

Hür Efe Stk Hizmetleri olarak 70 küsur yıllık birikimiz, dernek yayıncılığından gelen arşiv zenginliğimiz ile KOLEKTİF heyecanın paydaşı olmaya her zaman hazırız. Ucret beklentisi olmadan her zaman bize ulaşıp danışabilirsiniz..

Dernek Nasıl Kurulur – Dernek Kurma Maliyeti

Yasalarca tanımlanmış herhangi bir dernek kurma maliyeti bulunmamaktadır. İlgili kamu erklerinin, kurumlarına bir ödeme yapılmamaktadır. Mecburi olan tek masrafınız kırtasiye masraflarıdır. Bir de dernek kurulduktan sonra banka vs. işlemler için yetkilendirme yapmak için noter imza sirküsü masrafı olacaktır.

Dernek Nasıl Kurulur – Dernek Tüzüğü Nasıl Olur

Dernek tüzüğü hazırlanırken 5253 sayılı kanunun 4. Maddesi yükümlülükleriniz konusunda belirleyicidir. Tüzüğünüzde olması gereken mecburi hususlar:

Derneğin adı, merkezinin bulunduğu şehir

Derneğin kuruluş amacı, hangi faaliyetlerde bulunacağı

Dernek üyelerinin tanımı, üye olma şartları, üyelik sorumlulukları

Genel kurul ve dernek organlarının tanımı, toplanma ve işlev tanımları

Dernek bütçesinin nasıl şekilleneceğinin detayları

Dernek denetim kurullarının tanımlanması

Tüzük değişikliği için gerekli hususlar

Derneğin kendini fesih etmesi için izlenecek yol

Dernek yurt dışında faaliyet gösterecekse, bununla ilgili detaylar

Dernek İlk Genel Kurulu

Dernek onaylı tüzüğünü teslim aldıktan sonra 6 içinde ilk genel kurulunu yapmak zorundadır. Derneğin kuruluşunda olan üyelerin tamamı ilk genel kurul yapılana kadar asil yönetimi temsil eder. Temsil yetkileri aynıdır. Bunun sebebi dernek kendi içinde bir seçim yapmadığı içindir. O yüzden mevzuat bu süreci 6 ile sınırlamıştır. Bu süre içinde dernek ilk genel kurulunu yapar, tüzüğündeki detaylara göre dernek organlarını (yönetim kurulu, denetim kurulu) oluşturur. Bu süreç zorunlu bir durumdur, aksi durumunda dernek fesih için ilgili yargı erklerine bildirilir. Dernek Genel Kurulu Nasıl Yapılır başlıklı makalemizden detay bilgi edinebilirsiniz.

Dernek Nasıl Kurulur – Dernek Kurma Şartları

Dernek kurmak ve üye olmak anayasal tanınmış bir haktır. Medeni kanunun 56-100. maddelerinde bu hak vatandaşlar için güvence altına alınmıştır. Dernek kurma şartları şöyledir:

Fiil ehliyete sahip olmak.

Kurulacak derneğin amacı hukuka ya da genel kabul toplumsal ahlaka mugayir olamaz.

Kurucular ve üyeler, derneği kişisel kazanç amacıyla kullanamaz.

Dernek tüzüğü teslim alındıktan sonra, 6 aylık ilk genel kurul süresini tekrar hatırlatıyoruz!

TSK üyeleri, kolluk kuvvetleri ve bazı kamu çalışanlarının derneklere kurucu ya da üye olarak taraf olmalarını kısıtlanmıştır.

15 yaşını bitiren gençler, velayet temsilcilerinin onayı ile derneklere katılabilir.

12 yaşını tamamlamış olanlar velayet temsilcilerinin onayı ile çocuk derneklerine katılabilirler.

18 yaşını doldurmuş bireyler çocuk dernekleriyle ilişkilendirilemez.

Dernek Nasıl Kurulur – Derneklerde Tutulması Zorunlu Defterler

Dernek tüzel kişiliği oluştuğu zaman; Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, İşletme Defteri, Evrak Kayıt Defteri olmak üzere 4 adet defter resmi olarak oluşturulma mecburiyeti vardır. Bu defterlerin tasdikini ilgili İl Sivil Toplum Müdürlüğü ücretsiz olarak yapmaktadır. Tercihen noter vasıtasıyla da bu işlemi yapabilirsiniz.

Derneklerde tutulması zorunlu defterler:

Karar Defteri: Yönetim Kurulunun yaptığı toplantıları ve aldığı kararların işlendiği defterdir. Toplantı tarihi ve karar sayısı işlenir. Toplantıya katılanların ismi yazılır, karara onayı olanlar imzalar. Oybirliği asil yönetim kurulu üyelerinin tamamını, oyçokluğu asil yönetim kurulu üyelerinin yarıdan bir fazlasını temsil eder. Bunun altındaki sayıda toplantı karara bağlanamaz!

Üye Kayıt Defteri: Derneğe dahil olan ya da çıkan üyelerinin kayıtlı olduğu defterdir. Güncel defterlerde dahi aidat, ödeme şablonları vardır bunların doldurulmasına gerek yoktur. Çokça yapılan hata; üye defterine üyeleri işlerken öncesinde yapılması mecburi işlemlerin atlanmasıdır. Üye olmak isteyenler yazılı olarak dernek yönetim kuruluna başvurur, yönetim kurulu bunu resmi olarak karara bağlar, sonrasında derbis üzerinden sisteme giriş yapılır.

İşletme Defteri: Dernek gelir giderlerinin işlendiği defterdir. Gelir yıllık olarak belirlenen sınır meblağın üzerine çıkmadıkça bu defteri tutmak yeterlidir.

Evrak Kayıt Defteri: Derneğe gelen ve gider evrakların düzenli olarak işlenmesi gereken defterdir. Ayrıyeten bu belgelerin fiziken arşivlenmesi gerekmektedir.

*Demirbaş ve Alındı Kayıt Defterinin tutulması mecburi değildir.

Dernek Nasıl Kurulur – Dernek İsmi Nasıl Olmalı

Dernek kurmak için kuruluş dosyasında tanımlanacak olan dernek ismi konusunda dikkatli olmalısınız. Tanımlanmış bir suç eylemini isim olarak kullanamazsınız. Kısıtlı isimler vardır. Bunlar İçişleri Bakanlığı iznine tabidir. Örneğin: Türk, Türkiye, Atatürk, Cumhuriyet, Şehit, Gazi, Meclis, Oda, Akademi, Parlamento, Sendika vb.

Ayrıca mahkeme kararı ile faaliyeti kısıtlanmış ya da kapatılmış derneğin ismini kullanamazsınız.

Bir de seçtiğiniz isimde halihazırda bir dernek olmaması gerekmektedir. Bunu sorgulamak için de İçişleri Bakanlığı tarafından oluşturulmuş dernek adı sorgulama ekranından kontrol sağlayabilirsiniz.

Dernek Nasıl Kurulur – Dernek Kurmak İçin Gerekli Belgeler ve Defterler

2 Adet Dernek Kuruluş Bildirgesi (tüm üyeler tarafından imzalanmış olmalı)

2 Adet Dernek Tüzüğü (Tüm üyeler tarafından, tüm sayfaları imzalanmalı)

Tüzel kişi varsa; tüzel kişiliğin resmi evrakları (sicil gazetesi, vergi levhası, yetkili imza sirküsü vb) yetkilendirilenin bilgi ve evrakları

Yabancı uyruklu kişiler için “oturum belgesi”

Dernek merkezi gösterilen adres müstakil mesken ise tapu fotokopisi, kira kontratı

Dernek merkezi gösterilen adres iş yeri ise tapu fotokopisi, kira kontratı

Dernek merkezi gösterilen adres apartman ise muvafakatname (komşulardan izin yazısı), kira kontratı

Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Evrak Kayıt Defteri, İşletme Defteri

Dernek Kurmak İsteyenlerin Dikkatine

Makalemizde belirttiğimiz gibi dernek kurmak için hiçbir ödeme yapma durumunuz yok. Mali Müşavir, Danışman vb. zorunluluk bulunmamakta. Sistem, herhangi bir uzmanlık refleksi gerektirmeden sürecin tamamlanmasına göre hazırlanmıştır. Zamandan kazanmak, ya da faaliyet etki alanınızı kuvvetli kılmak için bu tür danışmanlık hizmeti almak isterseniz, birebir görüşme sonucu kararınızı vermenizi tavsiye ederiz.

Siz de Dernek Nasıl Kurulur ile ilgili daha fazla bilgi almak ya da bir dernek kurmak istiyorsanız 0212 249 51 61 – 0536 268 11 66 numaralı telefonlardan bize ulaşabilirsiniz.

Dernek Nasıl Kurulur? 2026 Dernek Kurma Şartları ve Gerekli Belgeler